Pochodzenie zycia

Współczesne teorie mutacji, doboru naturalnego i dynamiki populacji zadowalająco wyjaśniają nam, w jaki sposób obecnie żyjące zwierzęta i rośliny powstały w wyniku kolejnych przemian z form dawniej istniejących. Zagadnienie powstania życia na naszej planecie było gruntownie rozpatrywane przez wielu biologów. Niektórzy przypuszczali, że pewien rodzaj zarodników czy zawiązków życia mógł zostać przeniesiony poprzez przestrzeń międzyplanetarną z innej planety na naszą. Wyjaśnienie to nie zadowala nie tylko ze względu na to, że nie podaje pierwotnego źródła tych zarodników, ale i dlatego, iż jest rzeczą nieprawdopodobną, aby jakaś żyjąca istota mogła wytrzymać tak niskie temperatury i silne promieniowanie, na jakie byłaby narażona w czasie podróży międzyplanetarnej...

czytaj dalejNo comments

Plazmid

?Przykładem specjalnie skonstruowanego plazmidu do przenoszenia genów, czyli tak zwanego plazmidu wektorowego, jest pBR 322. Ta niewielka, kolista cząsteczka zawiera 4361 par nukleotydów, a więc tyle co DNA najmniejszych bakteriofagów, ma geny oporności na antybiotyki: ampicylinę i tetracyklinę oraz pojedyncze miejsca cięcia dla nukleaz: Eco I, Pst I, Hin III, Bam I i Sal I. Rozcięcie plazmidu w tych miejscach i włączenie tam obcego DNA nie niszczy początku replikacji plazmidu. Jednak wstawienie obcego DNA w miejsce Pst I niszczy gen oporności na ampicylinę. Z kolei miejsca cięcia Hin III, Bam I oraz Sal I zlokalizowane są w genie oporności na tetracyklinę i włączenie do nich fragmentu DNA dawcy znosi oporność na antybiotyk w bakteriach, które pobrały taki zmodyfikowany plazmid...

czytaj dalejNo comments

Organizmy zywe

?Mówiąc, że organizmy żywe mają zdolność przekształcania substancji nieorganicznych w swe własne struktury, zakładamy milcząco, że struktury te oraz związki chemiczne występujące w organizmach żywych różnią się od tych, które spotykamy w świecie nieożywionym. Nie będziemy zajmować się udowadnianiem słuszności tego założenia, jest ona aż nazbyt oczywista. Chcemy natomiast pokazać, jakie pierwiastki i związki chemiczne wybiera komórka z otoczenia oraz w co je przetwarza: jakie są właściwości tych produktów i jak mogą one budować różnorodne struktury, które widzimy oglądając komórkę pod mikroskopem. Informacji o tym, co komórka wybiera ze swego otoczenia, dostarczy nam najlepiej porównanie pierwiastków wchodzących w skład organizmów żywych z tymi, które obecne są w skorupie ziemskiej...

czytaj dalejNo comments

Organizmy na Ziemi

?Organizmy żyjące dzisiaj na Ziemi stanowią jednak dowód na to, że przyroda znalazła w końcu wyjście z tego zamkniętego koła. Według Eigena wyjściem tym było powstanie kooperacji między cząsteczkami RNA należącymi do różnych pseudogatunków. Polegała ona na przydatności informacji niesionej przez cząsteczkę jednego pseudogatunku dla replikacji cząsteczki drugiego pseudogatunku — i odwrotnie. W ten sposób pomiędzy tymi dwiema, dotychczas niezależnie ewoluującymi, cząsteczkami powstawało wzajemnie korzystne podwójne sprzężenie. Układy o takim sprzężeniu nazwane zostały hypercyklami. W skład hypercyklu wchodzić mogą więcej niż dwa elementy i — jak przypuszcza się — pierwotne hypercykle skupiały znaczne ilości cząsteczek RNA z różnych pseudogatunków...

czytaj dalejNo comments

Naczelne

Linia naczelnych zaczęła się prawdopodobnie od ryjówek nadrzewnych, które miały cechy pośrednie między owadożernymi a naczelnymi. Kopalne ryjówki nadrzewne znaleziono w utworach oligocenu, w lasach zaś malajskich i na Filipinach żyją do dziś nieliczne ryjówki nadrzewne, jak na przykład Tupaia. Ryjówki nadrzewne mają wydłużony pyszczek, długi ogon i pierwsze palce przeciwstawne. Wszystkie palce zakończone są nie spłaszczonymi paznokciami, jak u wyższych naczelnych, lecz pazurkami. Dla ewolucji naczelnych charakterystyczne są na ogół przystosowania do nadrzewnego trybu życia: zjawisko odwrotne obserwuje się jedynie u niektórych wielkich małp oraz u człowieka. Naczelne są ssakami raczej nie wyspecjalizowanymi...

czytaj dalejNo comments

Mechanizmy regulacji

?Opisane dotychczas mechanizmy regulacji aktywności enzymów charakteryzują się jedną wspólną cechą: są to sposoby szybkie, pozwalające komórce na natychmiastową interwencję w przypadku zmiany warunków. Jednakże w trakcie swego życia komórka niejednokrotnie napotyka zmiany trwające przez czas dłuższy, do których musi dostosować swój metabolizm. Mogą to być zarówno dłuższe ekspozycje na nietypowe warunki środowiska zewnętrznego, jak też zmiany wynikające z cyklu życiowego komórki. Te długofalowe zmiany pociągają za sobą często trwałe wyłączenie lub uruchomienie całych szlaków metabolicznych. Cel ten komórka osiąga w tych przypadkach nie przez zmianę aktywności istniejących już enzymów, lecz przez zatrzymanie lub też włączenie syntezy nowych białek enzymatycznych...

czytaj dalejNo comments

Martwe i zywe

?Czym jest to, co żywe, w stosunku do tego, co martwe? Kto nie zastanawiał się nad tym głębiej, uzna pytanie za banalne. Wskaże też bez wahania liczne przykłady przedmiotów, które określi jako żywe. Wymieni na przykład przechodniów na ulicy, psy i koty spacerujące po trawniku, ryby w akwarium, czy wreszcie dżdżownicę wychodzącą z ziemi po deszczu. Jako przykłady przedmiotów martwych wyliczy chociażby domy, płyty chodnikowe, bryłę lodu, górę Giewont i szyny kolejowe. Istotnie, dają się one bardzo łatwo odróżnić od wymienionych przedtem przedmiotów żywych...

czytaj dalejNo comments

Lancuch oddechowy

?W łańcuchu oddechowym cząsteczki NADH przekazują swoje elektrony na cząsteczki tlenu. Reakcja ta nie zachodzi jednak bezpośrednio. Zanim elektrony pochodzące z NADH dotrą do cząsteczki tlenu, przepływają przez wiele przenośników umieszczonych jeden obok drugiego w wewnętrznej błonie mitochondrionu. Początkowo elektrony z NADH przekazywane są na białko zawierające dołączoną do niego skomplikowaną niebiałkową grupę nazywaną FMN. Z tej cząsteczki wędrują na inne białka, których grupy zaangażowane w transport elektronów zawierają atomy żelaza związane z siarką aminokwasów siarkowych. Z kolei elektrony przekazywane są niebiałkowej cząsteczce organicznej, nazywanej ubi- chinonem...

czytaj dalejNo comments

Koordynacja czynnosci u roslin

Poszczególne części rośliny funkcjonują na zasadzie znacznie większej autonomii niż części organizmu zwierzęcego. Jednakże istnieje między nimi pewna koordynacja mająca głównie charakter chemiczny, ponieważ rośliny nie mają wyspecjalizowanych organów czucia ani układu nerwowego. Aktywnie rosnące rośliny mogą reagować na jednostronne działanie bodźców szybszym wzrostem jednej strony, co prowadzi do wygięcia się rośliny w stronę źródła oddziaływania bodźca lub też w kierunku przeciwnym. Tego rodzaju reakcje wzrostowe noszą nazwę tropizmów. Mogą one zachodzić tylko w tych częściach rośliny, które rosną i wydłużają się, lecz wywołujące je bodźce mogą być odbierane przez jakąś odległą część rośliny...

czytaj dalejNo comments

Gibbony

Gibbony żyjące w południowo-wschodniej Azji, najmniejsze z małp człekokształtnych, o wydłużonym tułowiu, mają przednie kończyny tak długie, że przy wyprostowanej postawie dotykają dłońmi ziemi. Gibbon potrafi poruszać się na dwóch tylnych nogach i wykorzystuje tę umiejętność, gdy znajduje się na ziemi. Przy utrzymywaniu równowagi pomaga mu wtedy podnoszenie i opuszczanie jego długich kończyn przednich. Zasadniczym sposobem poruszania się gibbona jest przenoszenie się zwisowowahadłowe (brachiacyjne) z konara na konar i z drzewa na drzewo. W ten sposób gibbony mogą przebywać na raz odległość 13 m, Zadziwiająca akrobatyka powietrzna gibbonów (Hylobates) wymaga wielkiej zręczności, koordynacji ruchów, dobrego wzroku oraz szybkiej orientacji co do odległości i możliwości uchwycenia się...

czytaj dalejNo comments